Ağrı

Screen Shot 2019-09-13 at 14.19.52

Ağrı, kanser hastalarında oldukça sık görülen ve hastalar tarafından en çok korkulan rahatsızlıktır. Kanserin erken evrelerinde %30-40 gözlenen ağrı, ileri evrelerde %90 sıklıkta gözlenir. Ağrı hasta tarafından hemen fark edildiği ve kontrol edilmede gecikildiği veya kontrol edilemediğinde doğrudan yaşam kalitesini, hastanın tedavi motivasyonunu bozar. Gelişen ilaç teknolojisi ile son on yılda kanser kaynaklı ağrının yönetimi sorunumuz kalmamıştır diyebiliriz. Doğru ilaç ve uygulama takvimi ile bir kanser hastasının ileri evrelerde dahi ağrı çekmemesi artık mümkündür. Kanser hastası iseniz ve hala hayatınızda ağrı var ise bunun nedeni şunlar olabilir;

Ağrınız olduğunu hekime söylemiyorsunuzdur. İlk bakışta mantıksız gibi gözüksede azımsanmayacak sayıda hasta bunu yapar. Genelde bunun birden çok nedeni vardır, hastalar hekime, her ziyaretinde ağrısı olduğunu söylerse hekimin mızmızlanan bir hasta ile karşı karşıya olduğunu ve bunun sonucunda da yeterince kendisi ile ilgilenilmeyeceğini düşünür. Hastalar hekime ağrısı olduğunu söylerse hekim kanserin kötüleştiğini düşünüp daha ağır tedaviler uygular şeklinde düşünebilirler. Bunların her ikisi de yanlıştır. Hekim için evet ağrı önemli bir belirteçtir ancak tek başına örneğin kemoterapi programını değiştirmek veya bir ameliyat kararı almak için yetersizdir. Korkmayın, ağrınız varsa bunu sağlık personeli ile paylaşın hem de hemen. Bu şekilde olası ağrılar hayatınızda olmaz siz de tedavinize daha konforlu devam edersiniz.

Size verilecek ilaçların bağımlılık yapacağını düşünüyor bu yüzden ağrınızı söylemiyorsunuzdur. Verilen dozun yavaş yavaş arttırılacağını sonunda hiçbir ağrı kesicinin size fayda etmeyeceğini düşünüyorsunuzdur. İleri evrelerde verilecek bazı ağrı kesicilerin bu tür özellikleri vardır ancak bu süreç düşündüğünüz şekilde gerçekleşmiyor. İlaca gerek kalmadığında yavaş yavaş azaltarak bıraktırıyoruz, diğer ilaçlardan tek farkları bu olmuş oluyor. Yapmayın, ağrı ile yaşamayın.

Diğer hastaların konuşmalarından veya TV deki dizilerden çok etkilendiniz ve kansersem ağrı ne yapılırsa yapılsın kesilmez en fazla azalır, o zaman bu ağrı ile yaşamaya alışmalıyım dersiniz. Hastaların kendi aralarındaki konuşmalara meslek hayatım boyunca binlerce kez şahit oldum. Hastaların birbirlerine ifade ettikleri konuların neredeyse tamamı yan etkilerdir. Kan tahlil sonuçları, tetkiklerin sonuçları gibi konulardan çok birebir hissettikleri konuları birbirleri ile paylaşırlar. Ağrı ise hissedilen bir olgudur. Ağrının şiddetini değerlendiren derecelendirmelerin neredeyse tamamı hastanın ifadeleri/tanımlamaları üzerine kuruludur. Bu durumda hele de hastalar arası konuşmalarda ağrı konusu en kolay abartılabilen konu olur. Her hasta ayrı bir birey, ayrı bir hasta, ayrı bir hastalık hikayesi ve ayrı bir tedavi sürecidir. Kendinizi hiçbir zaman diğer hastalarla karşılaştırmamalısınız. Aynı teşhis verilmiş olsa, aynı ilaçları kullanıyor olsanız dahi, bunun arkasında hekimin kararını ve tedavinin şeklini planlayan onlarca farklı faktör vardır. Siz sizsiniz, çevrenizdekilere bakarak kendinize ne teşhis koyun, ne tedavi başlayın ne de tedavi sonlandırın. Sağlık personeli ile aranızdaki iletişimi koruyun ve bize güvenin.

Ağrım olduğu konusunda ısrarcı olursam bana iğne şeklinde ilaçlara başlarlar ve ben iğne olmak istemiyorum. Nedense neredeyse tüm hastalar ilaçların etkisi ile verilme şekilleri arasında doğrusal bir ilişki olduğunu düşünür. Yani tabletler az ve orta etkili, iğneler çok etkili, hatta serum en yüksek etkili. Net cevap, bu bilgi tamamen yanlış. İlaçların formları tamamen içerdikleri etken maddelerin olabilecek en uzun zaman bozulmama ve çevresel etkilerden en uzun zaman etkilenmeme esasına göre belirlenir. Bazı etken maddeler yapıları itibari ile tablet şekline getirilemez, bazıları etkileri vücud içinde etkilerini hemen kaybetmesinler diye örneğin iğne şeklinde üretilir. Yani iğne şeklinde daha güçlü değillerdir veya damardan uygulandıklarında daha güçlü olmazlar. Güzel haber ise ileri evre kanser ağrılarında kullanılan ilaçların büyük kısmı iğne şeklinde değildir. Vücuda yapıştırılarak kullanılan türleri olduğu gibi zaten takılı olan yoldan serum içerisinde verilen türleri vardır.

Tedavi sürecinde ağrı nedeniyle hayatınızı karartmamanız ve tedavi sürecinizi doğru yürütebilmeniz için size birkaç ipucu vereyim.

Sağlık personelleri de insandır. Siz anlatmazsanız biz sizin yerinize hissedemeyiz. Ağrınız varsa söyleyin, ilaçları kullanıyor olmanıza rağmen ağrınız devam ediyorsa söyleyin. Aksi takdirde size yardımcı olamayız.

Hekiminiz size ağrıyı tanımla bana dediğinde mutlaka şu bilgileri verin. Neresi ağrıyor? Nereye kadar yayılıyor? Ne zaman başlıyor? Devamlı mı? Sizce ne başlatıyor veya arttırıp azaltıyor? Ağrı psikolojinizi bozuyor mu?

Hekim sizden ağrınızı 0 ila 10 arasında değerlendir diyebilir. Bu değerlendirmede 0 hiç ağrım yok, 10 çok şiddetli ağrım var anlamına gelir. Bu konuda lütfen gerçekçi olun olabildiğince doğru değerlendirmeye çalışın.

Size verilen ilaçları alma düzeniniz özellikle ağrı kesiciler için çok önemlidir. Zaman aralıklarına sadık kalın. Cep telefonunuza alarm kurun ve çaldığında ilacınızı AĞRINIZ OLMASA DA alın. Zaten istediğimiz bu. Düzenli ilaç kullanımında ağrı hiç olmayacaktır. Eğer ilaç alım saatinizde ağrınız var ise doz veya aralıkların tekrar düzenlenmesi gerekmektedir. Bu durumu beklemeden doktorunuzla paylaşın. Alarm çaldığında ağrınızın olmaması gerekir ve buna rağmen ilacınızı almalısınız. Birçok hasta ağrısı olmayınca ağrı kesici almayı keser. Bir iki saat sonra ağrı başlar o zaman ilacını alır bu şekilde doz aralıkları alt üst olur ve ilaç almanıza rağmen gün içinde ağrılarınız olur.

Ağrı kesici ilaç çeşitliliği inanamayacağınız kadar geniştir. Tedavi sürecinde ağrı kesicileriniz değiştirilebilir. Bu çok normaldir, size düşen güvenmek, uyum göstermek ve ilaçları doğru kullanmaktır. Bazen ağrı kesicilerin yan etkilerini görebilirsiniz. Bu durumu da beklemeden sağlık personeli ile paylaşmalısınız. Çoğunlukla hekim en baştan görülmesi muhtemel yan etkiler için sizi bilgilendirecek veya buna karşı farklı ilaçlarla önlem alacaktır. Ancak buna rağmen bazen az görülen yan etkiler sizde görülebilir bunu ciddiye alın ve hemen sağlık personellerine bilgi verin.

Kanserde ağrı kontrol edilebilir, önlenebilir, oldukça başarılı olduğumuz bir konudur. Ancak hasta-sağlık profesyonelleri arasındaki işbirliği burada çok önemlidir. Erken müdehale kanserin kendisinde olduğu kadar ağrıda da önemlidir. Amacımız, ağrınızı kontrol altına almak ve size konforlu bir tedavi süreci yaşatmaktır. Ağrıdan korkmayın ve ilaçların doğru kullanımının ve hekimle iletişimin önemini unutmayın.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s